Steeds vaker zijn individuele zorgverleners en zorginstellingen op zoek naar aanvullingen op de dagelijkse zorg. Hoewel de westerse gezondheidszorg voornamelijk gericht is op lichamelijke genezing, werd steeds vaker de behoefte gevoeld om ook aan andere facetten van de mens aandacht te besteden. De zieke mens bestaat niet alleen uit een lichaam dat gerepareerd moet worden, maar heeft ook een psychische, sociale en spirituele kant die allemaal van invloed zijn op het ziekzijn en het herstel. Zo is aandacht voor psychosociale begeleiding inmiddels bijna standaard en wordt ook spiritualiteit steeds vaker een thema binnen de zorg aan (chronisch) zieke mensen. Een andere aanvulling ligt op het gebied van ontspanning: als mensen zich minder gespannen en onrustig voelen, meer comfort ervaren, dan kan dat de kwaliteit van leven verhogen en klachten verminderen. Die ontspanning wordt vaak gevonden in wat complementaire zorg is gaan heten. Tot complementaire zorg worden verschillende interventies gerekend: allerlei eenvoudige vormen van massage (op handen, voeten, rug, gezicht) het gericht gebruik van muziek, geuren en kruiden, therapeutic touch, visualisatie- en ontspanningsoefeningen.
Therapeutic touch is gebaseerd op een holistische mensvisie, waarin de mens wordt opgevat als een geheel van lichaam, geest, energie en ziel. Gezondheid hangt dan samen met de mate waarin we in de juiste relatie staan tot alle delen van ons zijn.
Dit holistische mensbeeld is een belangrijk uitgangspunt van de complementaire zorg. Het gaat er van uit dat er subtiele verbindingen bestaan tussen die verschillende zijnsniveaus (lichaam, ziel, geest en energie) en tussen de mensen onderling. In een dergelijke opvatting kan ziekte nooit één oorzaak hebben. Zowel lichamelijke, psychosociale, energetische als spirituele factoren spelen een rol in het ontstaan en het verloop van een ziekte. Dit betekent dat een stagnatie op een van de zijnsniveaus mogelijk ook leidt tot een verstoring op een van de andere gebieden. Dit betekent tevens dat een interventie, die vooral aangrijpt op één bepaald niveau, ook effecten kan hebben op een of meerdere van de andere gebieden. Bovendien kan een interventie worden aangevuld door andere interventies, op andere gebieden.
Verder worden complementaire zorginterventies gekenmerkt door hun gerichtheid op het stimuleren van het zelfhelend vermogen en het bevorderen van ontspanning en comfort. Dit betekent dat de meeste vormen van complementaire zorg niet klachtgericht zijn maar gezondheidsgericht. Zij spreken dus het gezonde deel in de mens aan.
Therapeutic touch (TT) is een in de jaren 70 van de 20e eeuw ontwikkelde vorm van complementaire zorg, waarbij de zorgverlener probeert het energieveld van de hulpvrager (cliënt of patiënt) meer in evenwicht te brengen. TT is dus een energetische interventie.Het waren Dolores Krieger, hoogleraar verpleegkunde aan de Universiteit van New York en Dora Kunz, een van oorsprong Nederlandse, paranormaal begaafde, therapeute, die deze methode van energie-uitwisseling systematiseerden. De methode wordt sinds 1975 onderwezen aan studenten verpleegkunde en andere professionele hulpverleners, maar ook aan geïnteresseerde leken, in veel verschillende landen en sinds 1993 ook in Nederland en België. Of je TT nu leert in Amerika, Rusland Spanje of Nederland: de interventie verloopt altijd volgens de 5 stappen van Krieger&Kunz. Het wordt dus in alle landen op precies dezelfde manier toegepast.
Binnen de verpleegkunde is TT zodanig geïntegreerd dat het als verpleegkundige interventie is beschreven in het NIC (Nursing Interventions Classification), een van de belangrijkste classificatie systemen van verpleegkundige interventies. Een ‘energieveld verstoring’ is als verpleegkundige diagnose opgenomen in de NANDA (North American Nursing Diagnosis Association), het internatio- naal toonaangevende classificatie systeem van verpleegkundige interventies. Beide classificatie systemen worden ook in Nederland gebruikt.
Bovenstaande tekst komt uit de cursusmap van Therapeutic Touch; samengesteld door Martine Busch, directeur van het Van Praag Instituut.
Zij heeft mij toestemming gegeven deze tekst te gebruiken.
Therapeutic touch is een bewust gestuurd proces van energie uitwisseling met de intentie te helpen helen, waarbij de hulpverlener de handen als instrument gebruikt.
Uitgangspunten bij therapeutic touch zijn: -De mens is een open, complex en meerdimensionaal energiesysteem: we staan in voortdurend contact met onze omgeving. -In een gezonde toestand stroomt de levensenergie vrij door en rondom het organisme op een evenwichtige, symmetrische manier. Ziekte en klachten zijn in het energieveld waarneembaar als verstoringen van deze balans. -Heelworden is een beweging in de richting van meer orde, die in elk levend wezen plaatsvindt en die versterkt kan worden door therapeutische interventie. Anders gezegd: de mens beschikt over een zelfhelend vermogen, dat gestimuleerd kan worden.
De 5 stappen van therapeutic touch:
Stap 1: Centeren Voorbereiding: de hulpverlener brengt zichzelf eerst in de juiste bewustzijnstoestand van innerlijke rust. Pas van daaruit wordt de relatie met de ander gelegd.
Stap 2: Aftasten van het energieveld ‘Luisterend’ voelen naar informatie over het energieveld.
Stap 3: Harmoniseren van het energieveld Optimaliseren van de energiestroom en het energieveld in balans brengen.
Stap 4: Activeren van het energieveld Extra energie geven om het hele systeem te vitaliseren.
Stap 5: Afronden Afsluiten van de interventie, afstand nemen van de ander.
Trainingen therapeutic touch worden in Nederland verzorgd door het Van Praag Instituut.
Ook verzorgt het Van Praag Instituut trainingen in ‘centeren’ en werken met ‘gezonde verbeelding’ (eenactieve visualisatie techniek). Beide technieken zijn bevorderlijk voor herstel en het in balans brengen en houden van jezelf, in bijvoorbeeld stressvolle situaties.
Ondersteunend daarbij zijn speciale CD’s die overal kunnen worden afgespeeld, waardoor de oefeningen ook door zieke mensen op bed gedaan kunnen worden. De onderwerpen zijn: Gezonde verbeelding voor ontspanning, Gezonde verbeelding bijpijn en er is nu ook de CD: Gezonde verbeelding bij chemotherapie. Deze CD is gedurende een half jaar uitgeprobeerd door patiënten in het Medisch Centrum Alkmaar die een chemokuur moesten ondergaan en is nu ook voor anderen verkrijgbaar. Er staan visualisatieoefeningen op die de kwaliteit van leven tijdens een chemokuur kunnen verbeteren en de patiënt de mogelijkheid bieden een actieve rol te spelen bij het eigen herstel. Mogelijk is inmiddels de volgende CD alweer uit, namelijk Gezonde Verbeelding rondom operaties.
Van Praag Instituut Springweg 7 3511 VH Utrecht telefoon nummer: 030-234.1707 e-mail adres:
www.vanpraaginstituut.nl
